سوره:ممتحنه
زن امتحان شده
آیه 10 این سوره سخن از زنانی می گوید که مسلمان شده بودند و شوهران کافر خود را در مکه رها کردند و در مدینه به پیامبر اسلام (ص) پناهنده شدند و خداوند به پیامبر (ص) دستور داد تا آن زنهای مهاجر را امتحان کند (ممتحنه) تا علت ترک شوهرانشان و مهاجرت آنها از مکه به مدینه معلوم شود و پیامبر (ص) در نگه داشتن آنها یا برگرداندن آنان به شوهرانشان تصمیم بگیرد.
امتحان، مودت
مسأله دوستی در راه خدا (حب فی الله) و دشمنی برای خدا (بغض فی الله) و نهی از دوستان با مشرکان، سیاست خارجی مؤمنین در رابطه با دشمن (مرز دوستی ها و دشمنی ها). دعوت مسلمانان به الهام گرفتن از پیامبر بزرگ خدا حضرت ابراهیم (ع). زنان مهاجر و آزمایش و امتحان آنها. احکام هجرت و بیعت و ایمان زنان مسلمان. برخی مسایل تربیتی. یادی از قیامت.
به ترتیب جمع آوری، شصتمین سوره است و به ترتیب نزول، نودمین سوره است که بعد از سوره «احزاب» و قبل از سوره «نساء» نازل شده است.
ابراهیم: 4 تا 5.
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّی وَعَدُوَّکُمْ أَوْلِیَاء تُلْقُونَ إِلَیْهِم بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ کَفَرُوا بِمَا جَاءکُم مِّنَ الْحَقِّ یُخْرِجُونَ الرَّسُولَ وَإِیَّاکُمْ أَن تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ رَبِّکُمْ إِن کُنتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِی سَبِیلِی وَابْتِغَاء مَرْضَاتِی تُسِرُّونَ إِلَیْهِم بِالْمَوَدَّةِ وَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَیْتُمْ وَمَا أَعْلَنتُمْ وَمَن یَفْعَلْهُ مِنکُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاء السَّبِیلِ
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ قَدْ یَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ کَمَا یَئِسَ الْکُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ
امام سجاد (ع) فرمود: «کسی که سوره ممتحنه را در نمازهای واجب و نافله بخواند خداوند قلبش را برای ایمان، خالص و آماده می کند و نور بصیرت به او می بخشد.»
سوره:قلم
قلم
اولین آیه که به قلم ـ وسیله نوشتن ـ سوگند یاد کرده است که قداست و اهمیت این موضوع را نیز می رساند.
ن و القلم.
قسمتی از صفات ویژه رسول خدا (ص) مخصوصاً اخلاق برجسته او (تأکید با سوگند به قلم). قسمتی از صفات زشت و اخلاق نکوهیده دشمنان رسول خدا (ص) که او را به دیوانگی متهم می کردند (پیامبری که درس ناخوانده و امی بود، که این اعجاز دیگری از قرآن است.) و دفع این اتهام. قیامت و عذاب کفار، بهشت و نعمتها. داستان «اصحاب الجنه: باغداران» که هشدار به مشرکان زشت سیرت است. تهدید مشرکان. دستور صبر و استقامت به پیامبر اسلام (ص) در برابر دشمنان سرسخت. آیه معروف «و ان یکاد...» در آخر این سوره می باشد.
به ترتیب جمع آوری، شصت و هشتمین سوره است و به ترتیب نزول، دومین سوره است که بعد از سوره «علق» و قبل از سوره «مزمل» نازل شده است.
باغداران: 17 تا 33.
ن وَالْقَلَمِ وَمَا یَسْطُرُونَ
وَمَا هُوَ إِلَّا ذِکْرٌ لِّلْعَالَمِینَ
پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمود: «کسی که سوره «ن و القلم» را تلاوت کند خداوند ثواب کسانی را که دارای حسن اخلاق هستند به آنها می دهد.»