گشاینده
چون آغازگر قرآن است به این نام نامیده شده و این سوره در زمان خود پیامبر (ص)نیز همین نام را داشته است و به خاطر حمد و ستایشی که از خداوند به عمل آمده نام دیگر سوره حمد است.«آیه 1/حمد»
حمد،وافیه,شکر,سبع الثانی,ام الکتاب,اساس,کافیه,الکنز، ام القرآن، مناجات، شفا، دعا، صلوة
نعمتها و تربیت همه موجودات از ذات مقدس خدا سرچشمه می گیرد.اساس خلقت و تربیت و حاکمیت خدا بر پایه رحمت و رحمانیت است.توجه به معاد و سرای پاداش اعمال و حاکمیت خدا بر آن دادگاه.بیانگر توحید در عبادت و تکیه گاه انسان به خدا.بیان نیاز و عشق بندگان به هدایت الهی.توضیح صراط مستقیم که از راه مغضوبین و گمراهان جداست.اوّلش ستایش، وسطش اخلاص و آخرش نیایش است.
به ترتیب جمع آوری، اولین سوره است که در قرآن آمده است. به ترتیب نزول، یک بار در مکه و یک بار در مدینه نازل شده است .
ندارد
الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ
صِرَاطَ الَّذِینَ أَنعَمتَ عَلَیهِمْ غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ وَلاَ الضَّالِّینَ
پیامبر اسلام (ص) فرمود: «هر مسلمانی سوره حمد را بخواند, پاداش او به اندازه کسی است که دو سوم قرآن را خوانده است ». از علی(ع) نقل شده که پیامبر(ص) فرمود: «خداوند بزرگ به خاطر دادن سوره حمد بر من منت نهاده و آنرا در برابر قرآن عظیم قرار داده و سوره حمد با ارزشترین ذخایر غرّش خداست».
حرام و ممنوع ساختن
آیه اول این سوره است که خطاب به پیامبر می فرماید چرا چیزی را که خداوند بر تو حلال ساخته بر خود حرام می کنی؟ (حرمت و تحریم بدعت گذاری و تحریم حلال).
یا ایها النبی ـ متحرم ـ لم تحرم تحرم
پنج آیه اول ماجرای پیامبر (ص) و اینکه بعضی غذاهای حلال را بر خود تحریم فرمود. خطاب و توصیه بر همه مؤمنین در مورد مراقبت در امر تعلیم و تربیت خانواده و لزوم توبه از گناهان (آیه 6 تا 8). فرمان جهاد با کفار و منافقین به پیامبر اسلام (ص) و سختگیری با آنان. سرزنش و ملامت بعضی از زنان پیامبر (ص). قیامت و عذاب دوزخ. نمونه ای از همسران ناشایست (همسر نوح و همسر لوط). نمونه ای از زنان شایسته و الگو در عفت و ایمان (حضرت مریم و آسیه همسر فرعون).
به ترتیب جمع آوری، شصت و ششمین سوره است و به ترتیب نزول، صد و هفتمین سوره است که بعد از سوره «حجرات» و قبل از سوره «جمعه» نازل شده است.
زن نوح: 10، زن فرعون: 11، مریم: 12.
یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَکَ تَبْتَغِی مَرْضَاتَ أَزْوَاجِکَ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ
وَمَرْیَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِی أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِیهِ مِن رُّوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا وَکُتُبِهِ وَکَانَتْ مِنَ الْقَانِتِینَ
رسول خدا (ص) فرمود: «هرکس این سوره را بخواند خداوند توفیق توبه خالص به او می دهد.»